Nội dung chính
Bối cảnh UNESCO và di sản văn hoá phi vật thể của Bắc Ninh
Ngày 8‑13/12/2025, UNESCO đã chính thức đưa “Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ” vào danh sách di sản phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp và nhấn mạnh nguy cơ ảnh hưởng đến “Dân ca quan họ Bắc Ninh”.
Trong khuôn khổ Kỳ họp lần thứ 20 của Ủy ban Liên chính phủ Công ước 2003, các quyết định 20.COM 7.a.1 và 20.COM 9.a đã ghi nhận giá trị đặc biệt của hai di sản này, đồng thời kêu gọi các quốc gia thành viên thực hiện các biện pháp bảo tồn.
Yêu cầu cụ thể của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch
Bộ VHTT‑DL đã gửi công văn tới UBND tỉnh Bắc Ninh, đề nghị:
- Triển khai các biện pháp bảo vệ “Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ” dựa trên Quyết định 20.COM 7.a.1 và Nghị định 308/2020/ND‑CP.
- Thực hiện đánh giá tác động môi trường và văn hoá của Dự án Khu đô thị Tây Bắc Bắc Ninh đối với “Dân ca quan họ Bắc Ninh”.
- Gửi kết quả đánh giá cho Bộ trước ngày 15/3/2026 để phối hợp với UNESCO và các bên liên quan.
Ý nghĩa đối với cộng đồng và quốc gia
Việc UNESCO ghi danh và yêu cầu đánh giá tác động dự án đô thị không chỉ bảo vệ các giá trị phi vật thể mà còn:
- Giữ gìn bản sắc văn hoá địa phương, nâng cao nhận thức cộng đồng.
- Tạo cơ hội tiếp cận nguồn hỗ trợ tài chính và kỹ thuật quốc tế.
- Ngăn ngừa việc gửi đơn thư kéo dài tới UNESCO, bảo vệ uy tín của Việt Nam trong Công ước 2003.
Nghề tranh Đông Hồ: truyền thống và thách thức hiện đại
Tranh Đông Hồ có lịch sử hơn 500 năm, xuất xứ từ khu phố Đông Khê, Thuận Thành, Bắc Ninh. Các bức tranh được tạo ra qua các công đoạn:
- Vẽ mẫu bằng bút lông và mực nho trên giấy bản.
- Khắc ván in trên gỗ thị.
- Chế màu từ nguyên liệu tự nhiên và in úp ván với 5 màu cơ bản.
- Hoàn thiện bằng vân nét đen cuối cùng.
Những hình ảnh sau minh hoạ quá trình sáng tạo:
Việc được UNESCO công nhận đã kích thích các nghệ nhân duy trì kỹ năng, đồng thời tạo tiền đề cho các chương trình đào tạo và bảo tồn trong tương lai.
Thiện Quang
