Nội dung chính
HPV không chỉ gây sùi mào gà mà còn âm thầm biến đổi tế bào, dẫn tới ung thư nếu không được tầm soát định kỳ.
HPV là gì và con đường lây truyền chính
Human Papillomavirus (HPV) là một nhóm virus gồm hơn 100 tuýp, trong đó một số tuýp lây truyền qua quan hệ tình dục và gây bệnh da, niêm mạc. Theo thống kê tại Bệnh viện Da liễu Trung ương, khoảng 70% bệnh nhân đến khám các bệnh lây truyền qua đường tình dục có liên quan đến sùi mào gà – biểu hiện phổ biến nhất của HPV.
Con đường lây truyền chủ yếu là tiếp xúc da‑niêm mạc trong quan hệ tình dục, bao gồm:
- Quan hệ âm đạo truyền thống
- Quan hệ qua đường hậu môn
- Quan hệ bằng miệng
Do virus có “vùng cư trú” tại các điểm tiếp giáp da‑niêm mạc, việc lây nhiễm có thể xảy ra ngay cả khi không có dấu hiệu lâm sàng.
Các loại HPV và biểu hiện lâm sàng
Trong hơn một trăm tuýp, chỉ một số ít gây bệnh qua đường tình dục:
- HPV 6 và 11: Gây sùi mào gà (các mụn nhú, mụn có màu hồng nhạt) – thường dễ nhận biết và không nguy hiểm.
- HPV 16, 18, 31, 52, 58: Các tuýp nguy cơ cao, không gây sùi mào gà nhưng có khả năng dẫn tới ung thư cổ tử cung, ung thư vùng sinh dục và một số loại ung thư đầu họng.
HPV và ung thư: Câu chuyện chưa được kể
Tiến trình chuyển đổi từ nhiễm HPV sang ung thư là một quá trình âm thầm, kéo dài nhiều năm. Khi các tuýp nguy cơ cao (đặc biệt là HPV 16 và 18) tích hợp vào DNA tế bào biểu mô, chúng làm mất kiểm soát quá trình phân chia tế bào, tạo ra đột biến và cuối cùng hình thành khối u.
TS.BS Trịnh Minh Trang, Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học và Hợp tác quốc tế, Bệnh viện Da liễu Trung ương, nhấn mạnh: “Quá trình này diễn ra lặng lẽ, thường không có triệu chứng ở giai đoạn đầu, khiến bệnh nhân chỉ phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn.”
Do không có dấu hiệu rõ ràng, ung thư cổ tử cung thường được chẩn đoán khi xuất hiện các triệu chứng như chảy máu âm đạo bất thường, đau vùng sinh dục hoặc khi bệnh đã di căn. Vì vậy, tầm soát định kỳ là yếu tố quyết định để “bắt kịp thời gian vàng” trong việc can thiệp.
Phương pháp tầm soát hiệu quả
- Xét nghiệm định tuýp HPV: Phát hiện sớm các tuýp nguy cơ cao.
- Pap test (xét nghiệm tế bào cổ tử cung): Kiểm tra các bất thường tế bào.
- Soi cổ tử cung (colposcopy): Đánh giá chi tiết vùng cổ tử cung khi có kết quả bất thường.
TS.BS Trang khuyến cáo phụ nữ nên thực hiện xét nghiệm định tuýp HPV ít nhất mỗi 3‑5 năm, ngay cả khi chưa có triệu chứng. Khi phát hiện tuýp nguy cơ cao, bác sĩ sẽ đề xuất các xét nghiệm sâu hơn để đánh giá nguy cơ ung thư.
Vaccine HPV – Giải pháp phòng ngừa lâu dài
Vaccine HPV được khuyến cáo cho mọi người từ 9 tuổi trở lên, bao gồm cả những người đã có quan hệ tình dục hoặc từng nhiễm một số tuýp HPV. Mặc dù vaccine không điều trị virus đã nhiễm, nhưng nó giúp ngăn ngừa các tuýp chưa từng tiếp xúc, giảm đáng kể nguy cơ phát triển sùi mào gà và các loại ung thư liên quan.
Đối với người đã nhiễm HPV, việc tiêm vaccine vẫn mang lại lợi ích bảo vệ các tuýp còn lại, đồng thời hỗ trợ hệ miễn dịch kiểm soát nhiễm trùng hiện tại.
Kết luận và lời kêu gọi hành động
HPV là một mối đe dọa sức khỏe cộng đồng không thể xem nhẹ. Hiểu rõ các con đường lây truyền, nhận diện các tuýp nguy cơ cao và thực hiện tầm soát định kỳ là chìa khóa ngăn ngừa sùi mào gà và ung thư. Đừng chờ đến khi xuất hiện triệu chứng – hãy lên lịch khám và xét nghiệm ngay hôm nay.
Phương Anh
