Nội dung chính
Bác sĩ bất ngờ khi một sinh viên 20 tuổi phải mang bình khí cười (N2O) vào phòng khám tâm thần. Trường hợp này phản ánh nguy cơ nghiêm trọng của việc lạm dụng khí cười trong giới trẻ và cách tiếp cận điều trị toàn diện.
Tiền sử và dấu hiệu cảnh báo
Trong buổi tọa đàm “Bóng cười – nước mắt sau những cuộc vui” ngày 12‑1, bác sĩ Lê Thị Phương Thảo (Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai) đã nhận một nữ sinh đại học mang theo bình khí N2O. Cô cho biết đã tiếp xúc với khí cười từ thời THCS, tăng dần tần suất và liều lượng cho tới mức dùng 10‑20 quả/ngày, cuối cùng chuyển sang bình mini để giấu trong balo.
Gia đình chỉ phát hiện khi vô tình thấy một bình khí lạ trong phòng, kèm theo các biểu hiện rối loạn tâm thần: tê bì tay chân, trầm cảm, lo âu. Bệnh nhân đã lệ thuộc khí cười 6‑7 năm trước khi nhập viện.
Cơ chế gây nghiện của khí cười (N2O)
Khí nitrous oxide (N2O) là chất gây hưng phấn ngắn hạn, tác động lên hệ thần kinh trung ương, tạo cảm giác cười không kiểm soát trong vài phút. Khi lạm dụng lặp lại, N2O gây ức chế hoạt động của vitamin B12, dẫn đến tổn thương dây thần kinh và tủy sống.
Độc tính sinh học
- Hít 10‑20 quả trong một lần đã đủ gây ngộ độc cấp tính.
- Liều cao kéo dài gây tê bì, yếu liệt, rối loạn vận động.
- Nguy cơ ngạt thở, rối loạn nhịp tim và thậm chí tử vong.
Hậu quả sức khỏe nghiêm trọng
Những người nghiện N2O thường gặp các vấn đề:
- Hội chứng tê bì tay chân do thiếu vitamin B12.
- Giảm trí nhớ, khó tập trung, suy giảm khả năng học tập.
- Rối loạn hô hấp, ngạt thở trong môi trường thiếu oxy.
- Trong một số trường hợp, người dùng đã tử vong tại các quán bar, club do ngạt hoặc suy tim.
Quy trình điều trị và hỗ trợ gia đình
Theo bác sĩ Lê Thị Thu Hà (Trưởng phòng Rối loạn sử dụng chất), điều trị nghiện N2O thường bao gồm:
- Thuốc hỗ trợ giảm thèm và cải thiện chức năng thần kinh.
- Trị liệu tâm lý cá nhân và nhóm.
- Can thiệp kích thích từ trường xuyên sọ (tùy trường hợp).
- Giám sát chặt chẽ và giáo dục gia đình để nhận diện sớm dấu hiệu tái phát.
Trong trường hợp này, sau 6 tháng điều trị kết hợp hỗ trợ gia đình, bệnh nhân giảm đáng kể cảm giác thèm, đã ngừng sử dụng khí cười và tiếp tục được theo dõi sức khỏe định kỳ.
Kinh nghiệm phòng ngừa
Phụ huynh và giáo viên cần chú ý tới các biểu hiện bất thường như thay đổi hành vi, tê bì tay chân, hoặc việc trẻ mang các vật dụng lạ (bình mini). Việc giáo dục về nguy cơ nghiện chất và cung cấp kênh hỗ trợ tâm lý sớm sẽ giảm thiểu các trường hợp nghiêm trọng.
Đối với người trẻ, việc hiểu rõ cơ chế gây nghiện và hậu quả lâu dài của N2O là bước đầu quan trọng để tránh rơi vào lối sống nguy hiểm.
