Quá khứ không chỉ là ký ức, mà còn là nguồn gốc của những vết thương vô hình có thể phá hủy hạnh phúc hôn nhân.

Tại sao quá khứ lại chi phối hôn nhân hiện tại?

Người ta thường tin rằng khi trưởng thành, chúng ta sẽ “đánh bại” những tổn thương thời thơ ấu. Tuy nhiên, các nghiên cứu của Viện Tâm lý học Việt Nam cho thấy khoảng 60% các cặp đôi gặp xung đột do chấn thương thời thơ ấu chưa được xử lý. Khi hai người mang trong mình những “đứa trẻ bị tổn thương” bước vào hôn nhân, họ thường vô thức lặp lại các mẫu hành vi mà họ từng chịu đựng.

1. Câu chuyện của Phương – “Bản sao” của người cha

Phương lớn lên trong một gia đình nghèo, thường xuyên chứng kiến bạo lực gia đình và ngoại tình của cha. Cô quyết tâm không để con mình phải trải qua điều tương tự, nên luôn cố gắng kiểm soát mọi khía cạnh trong hôn nhân. Khi chồng cũng mang trong mình vết sẹo tương tự, mỗi tranh cãi trở thành “điểm nổ”: Phương phá đồ đạc, chồng lại dùng im lặng như hình mẫu mẹ cô. Kết quả là cả hai đều cảm thấy bị giam cầm trong vòng lặp bạo lực tinh thần.

2. Minh và Vy – Cuộc chiến “bỏ rơi” và “im lặng”

Minh lớn lên dưới sự trừng phạt bằng im lặng của mẹ, còn Vy chịu đựng sự bỏ rơi cảm xúc từ cha mẹ bận rộn. Khi họ kết hôn, Vy liên tục sợ bị bỏ rơi, dẫn đến hành vi kiểm soát (gọi điện liên tục, chất vấn gay gắt). Ngược lại, Minh phản ứng bằng cách im lặng, giống như mẹ anh từng làm. Sự im lặng của Minh lại trở thành “nhát dao” làm sâu thêm vết thương của Vy, tạo ra một vòng tròn bạo lực tinh thần không hồi kết.

5 bước thực tiễn để phá vỡ vòng lặp tổn thương

1. Nhận diện vết sẹo cá nhân: Ghi chép lại những ký ức tiêu cực thời thơ ấu và cách chúng ảnh hưởng đến phản ứng hiện tại.
2. Chia sẻ trung thực với đối phương: Thay vì dùng lời chỉ trích, hãy nói “Tôi cảm thấy… khi…” để mở ra cuộc đối thoại không đổ lỗi.
3. Tham gia trị liệu cá nhân hoặc cặp đôi: Nhiều nghiên cứu cho thấy trị liệu CBT (Cognitive Behavioral Therapy) giảm 45% các cơn giận dữ trong hôn nhân.
4. Thiết lập ranh giới lành mạnh: Đặt quy tắc về thời gian riêng tư, không dùng im lặng làm vũ khí.
5. Nuôi dưỡng “đứa trẻ nội tâm” bằng yêu thương: Dành thời gian cho bản thân, thực hành thiền hoặc viết nhật ký để chữa lành nội tâm.

Kết luận – Hôn nhân là hành trình tu tập, không phải nơi ẩn nấp vết thương

Hôn nhân không phải là bến đỗ để chúng ta che giấu những vết sẹo, mà là nơi chúng ta học cách chữa lành chúng. Khi cả hai đối tác nhận ra và tôn trọng những “đứa trẻ bị thương” bên trong, họ sẽ dần thay thế “vũ khí” bằng “cầu nối” yêu thương.

Bảo Khuê