Nội dung chính
Tiếng sáo Mông vang lên mỗi buổi học tại Khoa Nghệ thuật, Trường Cao Đẳng Nghề Yên Bái, như một lời khẳng định mạnh mẽ về sức sống của văn hoá truyền thống.
Giáo dục nghệ thuật và bảo tồn di sản qua sáo Mông
Trong không gian ấm cúng của Khoa Nghệ thuật, thầy Đinh Ngọc Khánh – người đứng lớp tận tâm – hướng dẫn học sinh cách lấy hơi, bấm nốt và cảm nhận âm thanh của sáo Mông. Đối với thầy, sáo không chỉ là một nhạc cụ mà còn là “linh hồn” và “tiếng lòng” của người Mông, được gửi gắm vào gió núi rừng.
Khoá học sáo Mông được đưa vào chương trình tự chọn từ học kỳ I năm học 2025‑2026, với 60 tiết học trong 3 tháng và sức chứa 25‑30 học sinh mỗi lớp. Hiện tại, lớp của thầy Khánh có 12 học sinh đang theo học, bao gồm cả nam và nữ.
Những câu chuyện truyền cảm hứng từ học viên
Vàng A Vư, chàng trai người Mông đến từ thôn Pang Cáng, xã Suối Giàng (huyện Văn Chấn, Lào Cai), đã tự học thổi sáo qua người già trong bản trước khi chính thức ghi danh. Khi tham gia lớp học, Vư nhanh chóng làm quen với các khái niệm cơ bản như cao độ, trường độ và cách điều tiết hơi thở. “Càng học, em càng yêu tiếng sáo của dân tộc mình,” Vư chia sẻ, nhấn mạnh sự thay đổi về tự tin khi đứng trước khán giả.
Không chỉ có nam sinh, lớp học còn thu hút nhiều nữ sinh. Vàng Thị A, người bạn cùng quê với Vư, đã vượt qua định kiến rằng sáo Mông chỉ dành cho nam giới. “Cảm giác thổi được một bản nhạc hoàn chỉnh là niềm hạnh phúc vô cùng lớn,” cô nói, khẳng định rằng kỹ năng thổi sáo không hề khó như cô từng nghĩ.
Tiến bộ của Vàng Thị A đã truyền cảm hứng cho các bạn nữ khác, trong đó có Giàng Thị Mai. Sinh ra ở Suối Giàng – vùng chè Shan tuyết nổi tiếng – Mai mong muốn sau khi tốt nghiệp sẽ dùng tiếng sáo để giới thiệu nét đẹp văn hoá địa phương tới du khách. “Âm nhạc là cầu nối giữa du khách và cuộc sống của người dân,” cô giải thích, đồng thời nhấn mạnh tiềm năng tạo việc làm bền vững cho bản thân.
Giá trị giáo dục và tác động xã hội
Việc đưa sáo Mông vào chương trình giảng dạy không chỉ giúp học sinh nắm vững kỹ thuật âm nhạc mà còn rèn luyện kiên nhẫn, tự tôn và ý thức trách nhiệm với nguồn cội. Như thầy Khánh nhận xét, “Âm thanh của sáo giúp cân bằng sau những giờ học chuyên môn, tạo môi trường giáo dục toàn diện, nơi kỹ năng nghề và giá trị văn hoá song hành.”
Nhờ lớp học này, ranh giới giữa thành thị và bản làng dần mờ đi, tiếng sáo trở thành sợi dây kết nối các thế hệ. Đối với những học sinh như Vư, Vàng Thị A và Mai, sáo Mông không chỉ là bảo tồn di sản mà còn là công cụ truyền tải giá trị truyền thống tới xã hội hiện đại, góp phần xây dựng thế hệ trẻ vừa giỏi nghề vừa yêu quê hương.
Mai Thanh Hiền – Phạm Thanh Tùng
